حسين مدرسى طباطبائى

24

برگى از تاريخ قزوين ( فارسى )

گلستان هنر به چاپ رسيده است . مجموعه‌اى از چند رساله در قم ديده‌ام كه سه چهارتاى آن را همين مالك ديلمى در تواريخ گوناگون نوشته و يكى از آنها تاريخ سال 950 دارد « 1 » . خاندان ديلمى قزوين كه از خاندان‌هاى اصيل شيعى آن سرزمين بوده و بزرگانى همچون ملك محمود خان ديلمى وزير يعقوب بيك آق‌قويونلو « 2 » و دو فرزند او شاه مير ( شاگرد شاه محمود نيريزى ) و امير بيك وزيران شاه اسماعيل اول از آن برخاسته‌اند خود را از نژاد مالك اشتر نخعى صحابى بزرگ و بزرگوار حضرت مولى امير مؤمنان « ع » مىدانسته‌اند « 3 » . نسبت اين خاندان به « ديلمه كوچه » « 4 » از كوىهاى قزوين است كه در كتابها با نام « محلهء ديلميه » « 5 » ياد مىشود .

--> ( 1 ) . مالك نسخه سيد شمس الدين موسوى ( هندى ) است . ( 2 ) . در سندى مورخ 902 با مهر رستم بيك آق‌قويونلو نام و سجل محمود ديلمى هست ( فرمان‌هاى تركمانان قراقويونلو و آق‌قويونلو : 136 ) . در احسن التواريخ روملو 11 : 569 از شاه شرف الدين محمود خان ديلمى ياد مىشود . در اسناد و احكام دورهء آق‌قويونلو توقيع و مهر نعمت اللّه ديلمى ( فرمان‌هاى تركمانان قراقويونلو و آق‌قويونلو : 123 ) و عنايت اللّه ديلمى ( همان مأخذ : 136 ) و افرادى ديگر از اين خاندان ديده مىشود . بر نسخهء شمارهء 2467 كتابخانهء ملك از معالم التنزيل بغوى مورخ جمعه 11 رمضان 573 تملك سيف الدين محمود بن حسين ديلمى هست ( فهرست ملك ، عربى : 694 ) . ( 3 ) . مجالس المؤمنين 1 : 149 چاپ حروفى تهران . در معرفى مالك ديلمى چون با تاريخ شهر قزوين بستگى داشت چند سطرى اضافه نوشته شد كه با تاريخ آستانهء شاهزاده حسين به خصوص ارتباط ندارد . ( 4 ) . فهرست مشكوة 5 : 1386 . ( 5 ) . رجوع شود به ديباچهء صافى ، شرح فارسى بر اصول كافى از ملا خليل قزوينى درگذشتهء 1089 كه آن را در سال 1064 در محلهء ديلميه قزوين آغاز كرد . ببينيد ذريعه 15 : 4 و فهرست كتابخانهء آيت اللّه مرعشى قم 5 : 265 .